Eitt brot úr bókini um Olaf S. Thomsen

Ævisøgan um monologin Olaf S. Thomsen snýr seg um rithøvundan sjálvan, sum alt sítt tilkomna lív hevur livað eina heldur friðarliga og lítillátna tilveru við frástøðu frá øðrum fólki. Hendan tilveran og frástøðan er ein berandi bulur í bókini. Bókin er sett saman av hugleiðingum, brøvum, dagbókasíðum, vitjanum á almennum WC’um, stuttsøgum, yrkingum o.ø., sum lýsa lív og áskoðan rithøvundsins. Hetta gevur lesaranum innlit í innastu tankar og gerðir Olafs. Tilfarið er savnað saman yvir mong ár.

Ein afturvendandi tráður í bókini eru vitjanirnar hjá Olafi á almennum vesum. Á slíkum ferðum tekur Olaf lesarin við sær inn í sína stongdu ver, og viðgerð lívsins køldu viðurskifti. Og á in.fo í dag, sleppur lesarin við Olafi á ves í Útvarpinum.

 

Á WC-vitjan hjá Útvarpinum

 

##med2##

 

Lívið er ein yvirmett utopi, har tann deyðiligi maðurin er á eini støðugari ferð eftir at vinna sær viðurkenning og vald. Meginparturin kemur grátandi tvørtur um deyðans málstriku við einum feittutum bankaláni leinkjað um fótin. Hetta lívið er vorðið eitt sveiggjandi spælipláss hjá handilsvinnuni, har sølumennirnir kappast um at selja óvitum nyttuleysar lutir, ið megna at gera okkum glað fyri síðan at birta undir einsemið og hungranini eftir enn fleiri lutum. Handilsvinnan hevur fyri mongum árum síðani krossfest Guð og selt hann sum eina leiku. Hvør hevur brúk fyri einum guði, tá ið gleðin í glitrandi lutum, angandi mati og hungran eftir kostnaðarmiklum matriklum hálar í smílibondini?

Í mong ár havi eg als ikki kent meg heima í hesum eftirhondini uppspunna heimi. Eg kenni ei longur tráanina eftir práti við fyrrverandi vinir og kenningar. Og eg ivist stórliga í, hvørt bleika hylkið handan kostnaðarmiklu pløggini er av kjøti og blóði. Fyri at siga sum er, ræðist eg mannin á gøtuni. Eg ræðist konuna, hann leiðir, og eg ræðist børnini, hann trillar. Sjálvt barnavognurin er vorðin eitt statussymbol fyri pening og vald. Eg vildi ikki ynskt at verið piltur í hesum geislavirkna plastikkheimi. Og tí skal eg aldri hava børn. Og eg skal heldur aldri hava eina konu. Um eg skal hava nakað, skal tað vera ein hundur, ið náttúran hevur fostrað. Ikki ein av hesum genmanipuleraðu puddilhundunum, sum verða aldir upp í eini tvey-verilsis íbúð, innigirdir av sofum, hundurin ikki kann ganga í, stólum, hann ikki má liggja í, ella blonkum gólvum, hann ikki sleppur at renna á.
   Men hví átalar eingin skeivu gongdini? Hví steingir Landskassin ikki handilsvinnuna og turkar teir dropar upp, hon kastar av sær? Postverkið átti at verið undangongufólk og brent lutirnar, so hvørt bingjurnar komu til landið. Er tað undarligt, at fólk nú á døgum fáa krabbamein og angist? Er tað løgið, at helmingurin av okkum hevur ovurviðkvæmi? Og hvat við matinum? Ja, mín matur spillist ei longur – heldur ikki um hann hevur staðið frammi í vikuvís.


Sum ein ísbjørn á einum bránandi ísflaka vestanfyri Zanzibar, langaði eg fótin í skirvisliga køksborðið, bardi meg í slevjuta jakkan og slapp mær á dyr og út í bilosið, ið hýruvognssjaførarnir hjá Auto áttu at skammast yvir. Slík umhvørvissvín áttu at blivið spent frammanfyri eina hundasletu og brent sær nikotinfeittið av yvirkroppinum. Teir eru ímyndin av dovinskapinum sjálvum.

Ávegis, breyt eg ein síðuspegil á einum hýruvogni og slapp mær síðani inn í Plantasjuna. Um eingin vil lurta, skulu tey hoyra. Og um eingin vil hoyra, skulu tey tvingast. Eg kvikaði mær framvið Havnará, sparkaði eftir nøkrum sjúku kloakkdunnunum og settið ferðina upp, beina kós móti Útvarpshúsinum.

Eg sá fyri mær, hvussu eg trokaði meg fram um politikarar, sjónleikarar og kendar útvarpsrøddir, sostatt at eg kundi girða meg inni í einum av rásarúmunum og greiða heimsins íbúgvum frá teimum farsóttum, handilsvinnan lak upp gjøgnum skorsteinin dag út og dag inn. Ja, eg sá fyri mær, hvussu heimurin umfevndi meg, eins og var eg fyrsti pakkin av Pencilini í umferð – sum ein kornsekkur millum svangar Somaliubúgvar var eg ljósið og vegurin út úr bukkvaldi.

So stóð eg har. Uttanfyri stóra betongbygningin við Eystara Ringveg. Kendi meg eins og læknan á sinni, ið kom inn í bíðirúmið við syrgiligu boðunum. Ja, eg minnist tey enn...

,,Olaf. Pápi tín... Pápi tín er deyður, Olaf. Har var einki, ið læknavísindin kundi gera. Hann hevur ligið ov leingi. Skulu vit ringja eftir onkrum, at koma eftir tær, Olaf?
   ,,Nei, har er eingin...”

Tað var mítt farvæl. Og síðani hevur tað heldur ikki verið nakar. Ikki ein. Ikki ein bróður. Ikki ein móður. Eingin. Og so vilja tey hava meg at lesa lýsingabløð, ið handilsmaðurin leggur í postkassan! Halda teir veruliga, at mær tørvar eitt nýtt sjónvarp fyri “einans 7.999 kr.”? Halda teir meg vera skít hamrandi býttan??! Nei, eg skal vísa teimum! Eg skal vísa hasum fanunum, hvar vørurnar skulu burturbeinast og brennast.

Eg tók í kalda stálhondtakið og skrykti til mín. Læst. ,,So tey hava læst fyri mær”?, hugsaði eg við mær sjálvum. Eg bakkaði nøkur fet, hugdi inn um glashurðina og nikkaði. Fór síðani sníkjandi framvið veggjasíðuni og hugdi innum vindeyguni. Eitt av teimum stóð opið, og eg valdi tí at klintra innum.

Eg traðkaði heildur skeivt fyri meg og fór skramblandi niður á gólvið og koppaði nakrar pappeskjur. Lagna ella ei, var undirritaði mest sum av tilvild nú endaður í hjartanum á fjórða statsvaldinum; Bandasavnið. Eg hevði ilt við at trúgva, at eg, ja, sjálvur Olaf S. Thomsen, var lendur her. Savnið yvir øllum søvnum. Hetta var sum at verða sogin inn í eitt frumkent hol, har atgongd einans var umvegis girndirnar og kenslurnar hjá steinaldarmanninum. Eg reisti meg, bustaði moldina av skónum og slapp mær millum eina av mongu savnshillunum. Eg lat peikifingurin kráma støvuta hamin og merkti hvussu kroppshitin spjaddist. Við vinstru hond loysti eg brøkurnar og lenaði meg móti savnsrúgvuni. Ímyndaði mær hvussu eg kundi búleikast á ovastu hill. Her kundi eg liva eitt minimalistiskt og einsligt lív uttan stúranini fyri deyðanum. Livað sum kondittarin, sum, hóast eitt áháldandi stórt undirskot, noktar at snara lyklinum og kasta húgvuna inn í ovnin. Her skuldi eg við gleði beint fyri mær sjálvum.

Eg kveistraði lívligu myndina frá mær, knappaði brøkurnar upp aftur og slapp mær gjøgnum einu hurðina. Gekk niðan trappurnar og kom út á høvuðsgongina í sjálvum Útvarpinum. Eg kvikaði mær framvið gomlu tólunum, ið maðurin í bandasavninum krógvar fyri almenna Fornminnissavninum, og stóð nú sum ein ósvaraður spurningur á einum brævbjálva millum rásarúmini. Merkti brádliga hvussu bitlarnir í holdinum á mær fóru sveimandi út úr klæðunum, inn í rásarúmini og inn í mikrofonirnar. Ja, við eitt sá eg meg sjálvan verða varpaðan út um alt Føroya land. Inn yvir døgurðaborð í Leirvíksfirði, har mamman borðreiðir við fiskafrikadellum og flustum eplum, framvið opnu kistuni í kapellinum í Landssjúkrahúsinum og suðurum Skopunarfjørð til Hovs, har pápin úti í túninum málar garðin myrkareyðan.

Tá var tað, at eg kendi tað á mær sjálvum. Ta góðu, gomlu kensluna. Hana, sum einans djórini ei hava tørv á at hylja. Jú, á WC mátti eg! Eg leyp oman stóru trappurnar og oman í høvuðsinngongdina. Hugdi meg um, turkaði sveittan av enninum og kvikaði mær gjøgnum einar smalar dyr.

Eins og kropin inn á upptøkusettið til ein gamlan sci-fi-film frá sjeytiárunum, stóð eg við eina langa, tronga gongd. Kendi hvussu Deyðin slokti nakkahúðini á mær, og gneggjaði eina óendaliga vøgguvísu í høgra oyra.

Ein gul skrivstovuhurð stóð á glopp. “WC” stóð á einum evarska lítlum skelti. Aldri havi eg upplivað nakað størri! Innast inni í fjórða statsvaldinum stóð eg í einum skrivstovuvesi! Kendi meg eins og ein njósnara í Kremlin.

 

##med3##

 

Eg gjørdi skjótt av og læsti hurðina, og skrykti í nakrar ferðir fyri at tryggja mær, at hurðin var læst. Hjartaði dukaði hart og títt. Fór eg at verða handtikin? Ja, er kringvarpsvesið í roynd og veru eitt alment WC? Einu løtuna kendist tað eins og var eg kropin inn gjøgnum ein vesiglugga í einum privatum sethúsum. Eg tordi ikki út aftur. Fór eg at verða avdúkaður? Skuldi eg nú standa til svars fyri mínum privata tørvi á at snodda at vesum? Eg sá fyri mær, hvussu frøðingarnir hjá Árna Olsen fóru at forvitnast og vildu kráma í lyndi mínum.

,,Olaf, hevur tú altíð verið hugtikin av vesum? Minnist tú tína fyrstu vitjan, altso vesi-vitjan? Varð tú elskaður sum barn? Veitst tú av, at tínar vesi-vitjanir eru í roynd og veru ólógligar?"

Eg lat meg úr øllum klæðunum og traðkaði varisliga upp í landkrókin og koyrdi grønu slanguna í munnin. Andaði varliga og merkti kalda stálið busta óttan av mær.

,,Ongin sær teg, Olaf. Mamma er hjá tær. Legg teg bara. Eg fari aldri frá tær.”

Kalda vatnið doyvdi óttan, og so hvørt sum droparnir rullaðu eftir mínum ljósabláa holdi, sakk eg djypri og djypri niður í undirvitskuna.

Eins og eitt seyðakrov úr hvítum gummi frá FK lá eg og gnaddaði aftur og fram í vælsignaða landkrókinum.

 

Eg mundi hava sovið. Vatnið rann nú niður á gólvið, og eg sá, at klæðini vóru vorðin vát. Eg kvikaði mær upp, gekk inn, har vesikumman er installerað og setti meg. Eini óalminduliga nossilig og snotilig ves. Flísarnir angaðu av klorini, sigarettroyki og krabbameini. Ein sannur, erligur og sera nútíðarhóskandi angi. Ja, eitt WC við upplivingum. Og har sat eg. Sat á sama bretti, sum Jógvan Asbjørn Skaale mundi hava nýtt mangan, allarhelst leingi í senn. Og ikki at gloyma filmssnillingin Zakarias Hammer. Bandasavnið lá allarhelst inni við óteljandi upptøkum av hesum vesi. Og bustin. Afturvendandi minimalistiska bustin. Av virðing noktaði eg at kína henni. Eygleiddi hana ístaðin fyri ta listaverk, hon altíð hevur verið. Minnist sum barn, hvussu eg hvørt kvøld vildi hava okkara vesibust við í song. Eitt satt mirakul og fyri ein bíligan penga. Og ein furða hjá handilsvinnuni. Eitt verk, sum fær hjólini at mæla. Ein artikkul, sum fær handilsmannin at lokka smábørnini úr triðja heiminum niður í eitt klorinbað. Endaliga varan endar sum eitt hýggjuskotið halgimenni djúpt niðri í fjórða statsvaldinum.

 

Tit eiga øll at vitja hesi museums-vesini, áðrenn deyðin beinir fyri tykkum. Tey hóska væl aftur við eini rullukøku og einum pakka av MBM-mjólk, skal ljóða í hesum viðmæli.

 ##med4##

Eins og ein dartpílur ávegis ókenda talinum á skivuni, búleikist eg millum fortíð og nútíð. Eins og eitt fløkt tógv havi eg mist fótafestið og havi ilt at skyna millum tað, sum er, og tað, sum var. Allar kenslur og øll minni útstrála somu mongd av geislavirkna eitrinum, sum varisliga týnir meg innanífrá og út.

 

Eg kenni meg mest sum eitt gloymt stearinljós mitt á gólvinum í einum tómum og myrkum goymsluhúsum, og eg fari við vissu at brenna niður og køvast. Ikki er ein førur fyri at blása eldin út sjálvur. Nei, viðfødda glæman fær ein at standa stinnur í brimbarda landslagnum. Her eri eg, og mítt lív í einsemi er hjá øllum at eygleiða. Sum ein dukka handan gluggan í einum klædnahandli frá fornari tíð niðri í miðbýnum, er tað eigarin, ið ger av, hvør kann síggja meg. Eg havi ongan eigara, og Harrin hevur fyri mongum árum síðani fingið vitjan av Alois Alzheimer og gloymt, hví hann setti meg út á tunna ísin at reika. Men eg eri her enn. Niðurslitin og møddur kortini fullur av orku. Eins og ein svangur tarvur, sum verður drigin fram av reinari hevnd. Hevndin er einasta rættvísið, ið finst. Og hevnd skal eg fáa. Onkun dagin.

 

 

##med5##