40 ára gamlir føroyskir filmar afturíafturkomnir

Mentamálaráðið hevur fingið fatur á trimum søguligum filmum frá sjeytiárinum, ið hildið var vóru burturbeindir.

Beint eftir ólavsøku verður høvi hjá øllum føroyingum at síggja – ella síggja aftur – tríggjar søguligar filmar, sum vórðu gjørdir í Føroyum í sjeytiárinum. Talan er um nakrar serligar filmar, tí tað eru teir fyrstu, ið vórðu gjørdir á føroyskum máli við bara føroyskum leikarum.


Filmarnir gingu fyri fullum húsum tá, men í út við 40 ár hevur eingin sæð filmarnar. Hildið var, at filmarnir vóru burturblivnir ella oyðilagdir. Nú hevur tað tó eydnast Mentamálaráðnum, at fáa avtalu í lag við filmsframleiðaran, sum hevur umvælt filmarnar, so teir kunnu vísast aftur fyri føroyingum eftir so mong ár.


Tað var filmsframleiðarin Miguel M. Hidalgo, sum saman við konu síni Joanu Benet setti filmsgerð á breddan í Føroyum í sjeytiárunum. Hjúnini búðu seks ár í Føroyum frá 1972 til 1978, og tað var í hesum tíðarskeiði, at tey gjørdu eina røð av spælifilmum her við føroyskum leikarum.


Fyrsti filmurin, Rannvá
Fyrsti filmurin Rannvá var ein filmatisering av skaldsøguni við sama heiti eftir Dagmar Joensen-Næs. Filmurin varð frumsýndur í auluni í Kommunuskúlanum á ólavsøku í 1975 og sýndur har 18 ferðir. Sostatt eru runnin júst 40 ár, síðan filmurin Rannvá var at síggja fyrstu ferð á lørifti.


Filmarnir Heystblómur og Páll Fangi
Hinir báðir seinnu filmarnir, Heystblómur og Páll Fangi, vóru gjørdir í ávikavist 1976 og í 1977. Heystblómur var ein samtíðarsøga um ein prest, ið forelskar seg í eini 15 ára gamlari gentu – eitt heldur viðkvæmt evni, sum argaði nógv fólk tá. Páll Fangi var ein filmatisering av gomlu føroysku søgnini um uppreistrarmannin Páll Fanga, ið gjørdi akkurát, sum honum lysti og mátti bøta fyri tað.


Elin B. Heinesen miðlaði sambandið
Tað er Elin Brimheim Heinesen, sum hevur gingið á odda, at fáa fatur á filmunum. Síðani 2009 hevur hon verið í samskifti við Miguel M. Hidalgo, ið hevur funnið filmarnar fram aftur, og bøtt um góðskuna, soleiðis at teir aftur kunnu vísast, hóast ljóðgóðskan ongantíð verður ordiliga góð.


Elin Brimheim Heinesen setti seg í samband við Mentamálaráðið, sum í fjør fekk eina avtalu í lag við Miguel M. Hidalgo um, at hann letur Mentamálaráðnum filmarnar, so teir kunnu verða varðveittir fyri eftirtíðina her í landinum sum søguligur mentanararvur hjá føroyingum.


Filmarnir Heystblómur, Páll Fangi og Rannvá verða allir vístir í Norðurlandahúsinum beint eftir ólavsøku 30. og 31. juli. 40-ára hátíðarhald verður hildið seinna kvøldið, har høvi verður at hoyra Miguel M. Hidalgo greiða frá filmunum, røður verða hildnar, eins og prát verður við summar av leikarunum frá filmunum. Elin Brimheim Heinesen og Suni Merkistein verða vertir á hesum hátíðarhaldi.