Navnið á tí føroyska sosialdemokratiska flokkinum, Javnaðarflokkurin, er grundað á eitt einstakt og heilagt virði: Javnað. Tað er lyftið um, at hvør einstakur borgari stendur á sama grundvølli, vardur av einum sekulerum skjøldri, ið er óheft av trúgv, uppruna ella bakgrund. Men í dag, nú løgtingsval stendur fyri durum, verður hetta skjøldur brotið niður innanífrá.
Eg skrivi til floksleiðslu og limir hjá Javnaðarflokkinum fyri at seta ein grundleggjandi spurning: Umboðar Sjúrður Skaale framvegis virðini hjá hesum flokki, ella er Javnaðarflokkurin vorðin eitt amboð hjá høgrasinnaðum samleikapolitikki? Hetta er serliga álvarsamt, tí flokkurin sjálvur lýsir grundvirðini hjá sær sum frælsi, javnrætt og samhaldsfesti. Tað ger misjavnað millum orð og gerðir enn greiðari og styrkir grundgevingina fyri hesum spurningi.
Lukturin av val-opportunismu
Vit eru øll pínliga tilvitað um, at val stendur fyri framman. Tað er ikki tilvildarligt, at Sjúrður Skaale knappliga hevur slept sosialdemokratiska arbeiðnum til frama fyri einari ótespuligari opportunistiskari strategi. Við at brúka millum annað 10 ára gomul donsk tabloid-brot og brotsverk hjá útlendskum víðgongdum bólkum fyri at ræða føroyskar veljarar, roynir hann at "selja ótta" fyri at vinna áhugan hjá konservativum nationalistum. Hetta er ein kynisk gagnnýtsla av altjóða ræðuleikum til lokalan politiskan fyrimun. Hann hevur sett upp argumentið, at føroyskir veljarar eru meira drivnir av ótta fyri einum meditationsbólki við 23 limum, enn teir eru av teimum siðbundnu sosialdemokratisku virðunum um rættvísi og inklusión.
Radikalisering umvegis lobby-virksemi
Vit mugu ikki vera blind fyri kelduni til hesa nýggju missiónini hjá Sjúrða. Eftir ferðir fíggjaðar av ELNET lobby-felagsskapinum – ein felagsskapur, ið miðvíst skal ávirka evropeiskar politikarar við ávísum geopolitiskum ætlanum – er Sjúrður Skaale komin aftur sum ein "óformellur sendiharri" hjá einum útlendskum stati. Hann hevur skift lokal áhugamál út við eitt fabrikerað heilagt kríggj. Hann brúkar nú sína tíð til at stempla hvønn tann einasta kritikk móti Netanyahu-stjórnini sum antisemitiskan, og nýtir trygdar-narrativ hjá øðrum tjóðum til at rættvísgera diskriminatión í egnum landi. Ein sosialdemokratur eigur at vera óheftur av lobby-fíggjaðari radikalisering.
Svíkið móti universellu mannasýnunum
Sosialdemokrati er bygt á universalismu – ta hugsanina, at vit døma eitt menniskja eftir tess egnu gerðum, ikki eftir bólkasamleika. Retorikkurin hjá Sjúrða Skaale seinastu tíðina er í roynd og veru kollektiv revsing. Við at ábenda, at friðarligir føroyingar sum Murat Aba eru "møguligar hóttanir" vegna millum annað kanningar gjørdar í Keypmannahavn, brýtur hann grundvirðini í tykkara egna flokki. Hann førur í verulleikanum sama retorikk sum tað "teokratiska veto'ið" hjá Jenisi av Rana. Hann biður statin avgera, hvørjir átrúnaðir eru "tungtvigandi" nokk til at hava rættindi. Um Javnaðarflokkurin loyvir hesum, er hann ikki longur ein sosialdemokratiskur flokkur; hann er ein nationalistiskur-populistiskur flokkur við einum øðrum navni.
Kanariufuglurin í kolaminuni
Sum sekulerir humanistar hava vit ofta ein serligan førleika at síggja, tá demokratiskar grundtreytir verða niðurbrotnar. Vit kenna ofta "eitraðu luftina" í okkara fólkaræði áðrenn flest onnur. Tá ein framstandandi politikari nýtir sín almenna pall til at seta minnilutabólkar í samband við trygdarhóttanir og samstundis tekur undir við einum retorikki, sum byggir á "trygdar-branding" hjá religøsum nationalistum, verður rúmið fyri frælsi og lívssannførings- javnað minni – ikki bara fyri minnilutabólkar, men fyri allar borgarar. Um ein slík tilgongd verður góðtikin, merkir tað í roynd og veru, at vit siga við komandi ættarlið, at teirra rættindi ikki longur hvíla á støðugum reglum, men á skiftandi politiskum stemningi og nýggjastu meiningakanningunum.
Okkara áheitanir
Vit meta, at tað ikki longur er rímiligt at vera tigandi, meðan pallurin hjá tykkara flokki verður brúktur á ein hátt, sum kann upplivast sum stigvís normalisering av ótolsemi mótvegis ávísum bólkum. Í navninum hjá humanistum og sosialdemokratum vilja vit tí heita á Javnaðarflokkin um hesar treytir:
At flokkurin alment tekur frástøðu frá teimum áheitanum hjá Sjúrða Skaale, sum ganga ímóti javnbjóðis rættindum og kunnu tulkast sum grundarlag fyri diskriminerandi lógir ella átrúnaðarlig forboð.
At flokkurin sjónliga og týðiliga váttar aftur sína trúskap móti tí sekulera verjunarrammanum og tí universella javnaðarprinsippinum, ið eftir egnari stevnuskrá eigur at fevna um allar borgarar, óansæð átrúnað ella lívssannføring.
At flokkurin tekur eina innanhýsis viðgerð av, hvussu umboð floksins brúka lobby-drignan trygdarretorikk og ótta í almennum kjaki.
Ein politiskur umboðsleiklutur, sum í høvuðsheitum vendir seg burtur frá egnu kjarnuveljarum og ímóti einum konservativum, nationalistiskum veljaragrundarlagi, stendur í vanda fyri at koma í beinleiðis andsøgn við sosialdemokratiska sjálvsfatanini. Um Sjúrður Skaale heldur, at "einki pláss er fyri ósemju" um grundleggjandi virði, kann ein líknandi niðurstøða vera tann, at heldur einki pláss eigur at vera fyri politiskum framferðarháttum, sum í roynd og veru undermina javnaðar- og rættindagrundarlagið, sum Javnaðarflokkurin byggir sitt navn og síni virði á.
