info
Ongi úrslit

Ustaša og Torcida Split: kroatisk søga og fótbóltssøga

Eitt sindur um kroatiska nationalismu og fjepparafelagsskapin Torcida Split

Tór Marni Weihe
1. august 2024 kl. 12:43

Kroatiskir fótbóltsfjepparar hava meiggjað Havnina til við graffiti, har bæði navnið á fjepparafelagsskapinum Torcida Split, hakakrossar og navn og búmerki hjá fasistisku og nationalistisku kroatisku rørsluni Ustaša (úttalað: Ustasja) nú síggjast ymsastaðni í býnum.

Ustasja var ein ultranationalistisk kroatisk rørsla og yvirgangsfelagsskapur, sett á stovn í 1929 av Ante Pavelić. Ustaša merkir ‘uppreistrarmaður’ á kroatiskum, og rørslan – sum heintaði hugsjónarligan íblástur í fasismuni – virkaði fyri einum sjálvstøðugum Kroatia, og var partur av samansvørjingini, ið myrdi jugoslaviska kongin Aleksander í Marseille í 1934.

Við stuðli úr ásveldunum stýrdi Ustaša tí sjálvstøðuga Kroatia frá 1941 til 1945; eitt ríki, sum í veruleikanum var eitt fasistiskt tegnríki. Í hesum tíðarskeiðnum framdi rørslan umfatandi fólkamorð móti serbum, jødum og romafólki.

Undir balkankríggjunum í 1990’unum varð heiti Ustaša serliga brúkt av mótstøðifólki um kroatiskar og bosniskar-kroatiskar hernaðarligar og hálvhernaðarligar rørslur.

Myndin er ikki tøk

Torcida Split: ein søga við bardøgum og kríggi

Torcida Split (úttala: Tortsida), fjepparafelagsskapurin hjá Hajduk Split – eitt fótbóltsslið úr kroatiska strandarbýnum Split í landslutinum Dalmatia – varð settur á stovn í 1950. Vanligt er at hoyra, at Torcida er elsti fjepparafelagsskapur í heiminum.

Myndin er ikki tøk

Felagsskapurin skrivar á heimsíðu síni, at í 1980’unum var hørð kapping í Balkan-londunum um, hvør fjepparafelagsskapur var ‘harðast’ og ‘svakast’, og at bardagar millum fjepparafelagsskapir vóru vanligir – serliga tá Torcida ferðaðist til serbiska høvuðsstaðin Beograd, ella fjepparar hjá serbiska høvuðsstaðarfelagnum Reyða Stjørna komu til Split.

Felagsskapurin skrivar eisini, at fleiri limir í Torcida vóru partur av kroatisku heimlandsverjuni í 1990’unum, tá kríggj var í Jugoslavia, og kroatar stríddist móti serliga serbum.

Limir í Torcida Split hava leingi verið settir í samband við kroatiska nationalismu, nýnazismu og høgravíðgongdar hugsjónir.

HB og Hajduk Split spæla kl. 20 í kvøld á Tórsvølli. Fyrri dysturin endaði 2-0 til Hajduk Split, so havnarmenn kunnu enn taka øll av bóli og spæla seg víðari út í Evropa.

LES EISINI: 300 kroatiskir fótbóltsfjepparar í Føroyum: Summir eru provokerandi

Mest lisið hesa vikuna

Nú kanst tú síggja lønina hjá grannanum ella stjóranum

13. november kl. 22:59

Landsstýrið black­list­ar 16 bygdi­r og bý­ir í Føroyum

6 tímar síðan

Nøkur orð um skyldmannin Allan Enghamar

15. november kl. 17:35

Fyrrverandi NSÍ venjari er deyður

14. november kl. 17:37

Sosialurin hevur nú sítt egna »Tíðarrit«

15. november kl. 17:38

Hvør lutur verður gjørdur við stórum nærlagni

13. november kl. 08:07

Fleiri tíðindi

Tíðindi

Nýggjur Á handil latin upp í Norðragøtu

24 minuttir síðan
Tíðindi

Spyr nær Suð­ur­oy­ar­tunn­il­in fær góð­kenning

27 minuttir síðan
Fótbóltur

VIDEO: Moldavar vísa ikki føroysku málmøguleikarnar

46 minuttir síðan
Myndasøvn

Myndir: Tingfundur 18.11.26

53 minuttir síðan
Tíðindi

AP: Trump og Put­in hitt­ast á fyrsta tví­parta­fundi síð­ani Alaska

1 tími síðan
Tíðindi

Ókent ræðsluevni: Byrjaði at eta seg sjálvan

1 tími síðan
Tíðindi

Xi tók ímóti Trump og hálsfevndi hann undan fundi við Putin

2 tímar síðan
Tíðindi

Nýggjar bøkur um Oyggjaleikir og norrønu gudarnar

2 tímar síðan
Tíðindi

Nýggjur fylgi­svein­ur vís­ir hit­an á landi og sjógvi í Vestur­avstralia

3 tímar síðan
Lesarabrøv

Sendimaður Petur Petersen: „Ísraelar ynskja bara frið inni hjá sær sjálvum“ – og onnur fake news

3 tímar síðan
Tíðindi

Norskur laksaútflytari á húsagang við milliónaskuld

4 tímar síðan
Lesarabrøv

Hvat hevði samfelagið mist, um øll listafólkini í Føroyum góvust í morgin?

4 tímar síðan