Stórir sandbankar og turrur áarbakki eru komnir undan kavi fram við Donau í Eysturevropa.
Tað sæst á einari nýggjari fylgisveinamynd, sum Copernicus, jarðeygleiðingarskipanin hjá ES, hevur almannakunngjørt.
Áin er nógv smalri enn vanligt, og stór øki, sum vanliga eru undir vatni, liggja nú turr.
Orsøkin er drúgvur turkur og fleiri hitabylgjur, sum hava rakt stórar partar av Mið- og Eysturevropa í summar.
Sambært Copernicus hevur vatnstøðan í stórum pørtum av Donau verið metlág ella nær metlág. Í juli var vatnføringin í næstan tveimum triðingum av ánni tann lægsta, sum er máld henda mánaðin í 34 ár.
Skipaferðslan darvað
Lága vatnstøðan hevur stórar avleiðingar fyri skipaferðsluna.
Farmaskip kunnu ikki sigla við vanligari last, tí tey stinga ov djúpt. Tey noyðast tí at taka minni farm við, og tað ger flutningin bæði dýrari og seinni.
Serliga flutningurin av korni, koli, oljuúrdráttum og øðrum tungum farmi er ávirkaður.
Summastaðni eru ferjuleiðir og ferðamannasiglingar eisini avlýstar. Smábátar standa á turrum áarbotni, eftir at vatnið er hopað fleiri metrar frá vanliga áarbakkanum.
Orkuverk noydd at steðga
Donau hevur eisini stóran týdning fyri orkuframleiðsluna í londunum fram við ánni.
Kjarnorkuverk brúka vatn úr ánni til at køla reaktorarnar. Lága vatnstøðan og høgi hitin í vatninum hava tí noytt orkuverk at minka um framleiðsluna.
Í Rumenia vórðu báðir reaktorarnir á Cernavodă-kjarnorkuverkinum tiknir av elnetinum, eftir at vatnstøðan gjørdist ov lág til trygga køling.
Myndugleikarnir royndu frammanundan at leiða meira vatn móti verkinum. Millum annað vórðu prámar fyltir við gróti og søktir í ánni, og herurin sprongdi grót á áarbotninum.
Í Ungarn hevur turkurin eisini lagt trýst á Paks-kjarnorkuverkið, meðan vatnorkuframleiðslan í Serbia er minkað munandi.
Fiskur og annað djóralív hótt
Náttúran verður eisini hart rakt.
Tá minni vatn er í ánni, verður vatnið skjótari heitt. Samstundis gerst innihaldið av dálkandi evnum størri, og minni súrevni verður tøkt hjá fiski og øðrum djórum.
Í fleiri økjum eru síðuar hjá ánni minkaðar niður í smá hyljar. Tað hevur elvt til fiskadeyða og stórar broytingar í vistskipanini.
Eisini landbúnaðurin er undir trýsti, tí minni vatn er tøkt til at veita veltum og djórum.
Metlág vatnstøða síðan 2018
Donau er umleið 2.860 kilometrar long og rennur úr Týsklandi gjøgnum tíggju lond til Svartahavið.
Metlág vatnstøða varð eisini skrásett í 2018. Sambært evropeiskum veðurlags- og umhvørvisstovnum eru turkur og hitabylgjur síðani vorðin ein afturvendandi trupulleiki fram við ánni.
Copernicus vísir á, at eisini aðrar stórar evropeiskar áir, millum annað Rhín, Po og Loire, hava havt óvanliga lága vatnstøðu í summar.
Fylgisveinamyndirnar gera broytingarnar sjónligar: Har ein breið á vanliga rennur gjøgnum grønt landslag, síggjast nú turrir áarbakkar, stórir sandbankar og skrædnað jørð.
Keldur: Copernicus, European Space Agency og Joint Research Centre.
